Giấy Dướng thủ công - chất liệu văn hóa bản địa từ người vùng cao Việt Nam
Cây Dướng, được người dân tộc Nùng An gọi là Mạy Sla, là một loài cây thuộc họ dâu tằm, mọc nhiều ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Ở vùng cao khó khăn, người đồng bào từ xưa đã sáng tạo ra cách làm giấy từ cây Dướng, là một cách để nuôi sống gia đình.
Để làm nên một tấm giấy Dướng, người thợ phải trải qua một hành trình công phu, đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và tình yêu sâu sắc với nghề truyền thống.
Sau khi thu hoạch, người thợ bóc vỏ cây rồi ngâm nước suốt nhiều ngày để làm mềm và loại bỏ tạp chất. Sau đó, người thợ sẽ kỳ công tách lõi, loại bỏ phần sơ, rồi mang đi nấu với nước vôi trong nhiều giờ, giúp tẩy sạch và làm sợi giấy trở nên dẻo dai hơn.
Tiếp đến là công đoạn giã - một trong những bước vất vả và đòi hỏi sức lực nhất, sợi cây phải được giã nhuyễn thành bột mịn. Bột này sau đó được pha loãng với nước và trộn thật đều để tạo thành dung dịch giấy. Người làm giấy sẽ dùng liềm seo giấy, nhúng vào bể dung dịch, khéo léo lắc đều tay để lớp bột phủ kín bề mặt liềm. Để đạt yêu cầu về chất lượng làm nên sen giấy Huế, giấy Dướng của May được đặt riêng, đòi hỏi phải được phủ 4 lớp bột để giấy được dày dặn, không bị rách hay loang lổ.
Tấm giấy sau khi "seo" xong được gỡ ra, ép kỹ để loại bỏ nước, rồi đem phơi khô dưới nắng gió tự nhiên, mang theo cả hồn cốt của núi rừng và bàn tay cần mẫn của người thợ.
Ngày nay, trong khuôn khổ dự án giấy thủ công của Zó Project, giấy Dướng đang được người Mường ở Hòa Bình và người Nùng An ở Cao Bằng sản xuất thủ công. Mỗi tấm giấy Dướng thành phẩm là kết quả của hơn 30 công đoạn, cả một chu trình lao động tỉ mỉ kéo dài hàng tuần. Một mẻ giấy Dướng, mất hơn 10 ngày nửa tháng để hoàn thành, mang trong mình màu sắc tự nhiên, mùi thơm nhẹ và đặc tính bền dai đặc trưng.
Với Maypaperflower, giấy Dướng không đơn thuần là một vật liệu. Đó là gốc gác, là sự tiếp nối. Là cách thổi hồn vào từng cánh hoa giấy thủ công, để mỗi bông hoa giấy không chỉ đẹp, mà còn thấm đẫm bản sắc Việt. Chạm tay vào một bông hoa giấy Dướng, bạn đang chạm đến một truyền thống thầm lặng nhưng bền bỉ và sống mãi cùng thời gian.
Từ một mảnh giấy, ta chạm vào cả một di sản.